Shenban

دچرګانودناروغيومخنيو ي او کنترول

16.09.2009 09:22

دچرګانودناروغيومخنيو ي او کنترول

دچرگانوپه فارمونو کي بايوسيکورتي ترسره کول

ذبيح الله (قانت)

 

دBio کلمه دژوند اوsecurity   (څارني )امن اوژغورني په معني دي

دبايو سيکورتي اصلي مفهوم دناروغيو مخنيوي،حفظ الصحه.،ضد عفوني

کول ،صفاکول ،دمړوجرگوړولري کول اوبالاخره دوحشي مرغانو ،ځناورواو

سيل کونکو څخه دفارم په امن ساتلو څخه عبارت دي .

اساساًداهغه روزمره کړني او عمليات دي کوم جي دجرگانو دناروغيو

دمخنيوي او تاوانونولپاره ورڅخه کاراخستل کيږي.

يعني بايد پوره ډاډ او اطمنان موجودوي چي چرگان روغ رمټ اوټيک وي

داغيزمنه بايو سيکورتي پروسيجرپه تطبيق سره کيداي شي چي دساري ناروغيو او افتونوخپريدل او نشريدل دفارم په داخل او ديو فارم څخه بل ته

مخنيوي وشي

دچرگانو عامه ساري ناروغي لکه coccidiosis ،laryngotracheitis  اوmareks دچرگانو توليدونکو اوروزونکو لپاره يو دايمي چلنج دي او کوﻻي شي چي په مخفي توگه (chronically ) دفارم توليدات کم کړي . په فارم کي داغيزمن بايو سيکورتي په تطبيق سره دفارم ټول اړوندصحي مشکلات کميږي..  دناروغيودتداوي دمصارفوڅخه  مخنيوي کيږي  ،دفارم تاوانونه کميږي اوبالاخره دفارم گټورتيالوړه اوښه کيږي ،همدارنگه بايو سيکورتي د عاجلو ناروغيو په مقابل کي ښه دفاع ده دناروغيو دمخنيوي هيڅ ډ ول پروگرام پرته له دي کار نه ورکوي او دناروغيو دکنترول لپاره ډيره ارزانه او اغيزمنه وسيله ده

دچرگانو ناروغي په څه ډول خپريږي:

دناروغيو او افتونو عاملين دچرگانو فارم ته کيداي شي دهگيو په انتقال،الوتونکو مرغانو ،خلکو ،موټرونو،سامان الاتو ،لباسونو دپښوموزو يا بوټانو.،اوبو ،غذا او دغذاکڅوړه ،دفرش موادو ،وحشي حيواناتو،چيچونکو حشراتو او نورو پواسطه انتقال مومي .

فارم ته دچرگانو سټاک ،فرش مواداو غذاراوړل:

فارم ته دچرگانو يا چرگوړورانيولو څخه مخکي بايدځني تخنيکي مشوري دچرگانو دتماهرينو څخه ترلاسه شي ځکه چي دنامعلومصحي اويا خرابوصحي حالت په درلودلو سره په ډيره اساني سره دنويو داړونکوچرگانو له ﻻري فارم ته ناروغي  راوړل کيږي.   تعويض کوونکي سټا ک بايد دمعتبره اوډاډمن منبع څخه ترﻻسه شي . نوي راغلي سټاک بايد لومړي معاينه او بيا په صفا کړل شوي او ضد عفوني شوي اطاق (shed)کي واچول شي . چرگان بايد ديو عمر او وزن لرونکي وي اوټول په يو وخت کي په فارم کي واچول شي

_((All-in ,all-out system))  دفرش مواد (litter) اوغذا هم بايد دډاډمن اومعتبرمنابع څخه ترلاسه شي

دهرفلاک لپاره بايد تازه فرش استعمال شي ،صفا،وچ اوجذب کونکي فرش

ضروري گڼل کيږي داډول فرش دمختلفوساري ناروغيو اودمحيط ککړتيا څخه مخنيوي کوي

  • فارم ته دليدونکودراتگ کنترول :-

يواځي هغه خلکوته  دراتلو اجازه ورکول کيږي څوک چي دفارم دچارو سره اړونددي . دفارم شاوخوا ساحه بايد احاطه شوي وي  ټول ليدونکي (visitor) بايد يواځي دشخصي شوي لاري څخه داخل شي په داسي حال کي چي درجستر کتاب کي ئي امضاْ کړي او خپل لباس او بوټان ئي بدل کړي وي . په فارم کي دکاليواو بوټانو بدلولو ځاي او دلاس او ځان  مينځلو ځاي موجود وي  دفارم دروازه بايد بنده وساتل شي تر څو خلک اويا موټران پرته له اجازي داخل نشي .

کارمندان :

دفارم کارمندان بايد په دي وپوهول شي چي دفارم څخه دباندي نورو کورني الوتونکو او حيواناتو سره دهغوي تماس فارم ته دنارغيو دخپريدو سبب کيږي . دښه منجمنت غوښتنه داده چي هغوي  ته بايد اجازه ورنکړل شي چي خپلو کورونوکي چرگان وساتي . دفارم کارمندان هم بايد دنورو ليدونکو په شان خپل لباس او بوټان بدل کړي .کارمندان بايد په ناپاکه او ملوث ځاي کي خپل لباس  وانه غوندي . دفارم په داخل کي ديوي کوټي څخه بلي کوټي ته دورتگ په صورت کي لومړي بايد دځوانو چرگانو کوټه  وکتل شي وروسته دغټو چرگانو کوټي ته داخل شي او دکوټو دتگ په وخت کي هم خپل لباس بدل کړي

   ميخانيكي او نقليه واسطي:-

ټول ليدونکي بايد خپلي واسطي  دفارم څخه بهر پارک کړي . هغه لاري يا موټري چي دضرورت له مخي فارم ته داخليږي بايد پاکي او ضد عفوني کړل شي  هغه لاري چي مړه شوي چرگان انتقالوي بايد فارم ته داخل نشي. ميخانيکي وسيلي ټولي دناروغيو دخپريدو چانس زياتوي بايد دفارم څخه لري او محدوديت ورباندي ولگول شي .

 داوبواوغذا برابرول او رسول:

دژورو څاگانو او نلونو او به دمايکرو بيالوجيکي ککړتيا خطرکموي .که چيري دامنابع موجود نه وي دويالو او دريابونو اوبو څخه هم استفاده  کيداي شي  په دي شر ط چي دکلورين اويا نوروموادوپواسطه يي خفظ الصحه  ترسره

شي ديو اوبو لوښي لپاره  2-3 ppm کلورين کفايت کوي اوبه بايد پاکي او تازه وي په اوړي کي يخي اوبه او په ژمي کي گرمي اوبه استعمال شي  او به بايد مالگه ونلري د1ppm  څخه ډيره مالگه دستونزو سبب کيږي . غذابايد عالي کيفيت ولري غذابايد بلانس شوي توکسن ونه لري  اودهضم وړوي  دتوکسن ډيره کمه اندازه هم دچرگانو په حاصلخيزي کي اثر کوي دهغوي معفيت ټيټوي  اودناروغيودخپريدو زمينه برابروي . غذا او اوبه دناروغيود

مخنيوي لپاره ډير مهم دي ځکه اکثره واکسينونه او دواگاني هم له او بو او غذاسره تطبيق کيږي . ملوثه او اکثره اوکسدايز شوي غذاچي بدبوي لري مسترد شي .

·      وحشي الوتونکي او نور حيوانات:

دکورني الوتونکو   يا چرگانو او وحشي الوتونکو ترمنځ دارتباط مخنيوي شي ټول فارم او دهغه اطاقونه  داسي ډيزاين شي چي وحشي الوتونکي او مږګان او نور خزندگان پکښي ځاي جوړ نکړي  غذا او اوبه هم بايد ددوي دملوث تيا څخه وساتل شي  نورحيوانات هم بايد دچرگانو فارم په خواکي ونه ساتل شي .

Preditors   (ځناور ):

پدي کي موږکان ، پشکي ، سپي او نور وحشي ځناورو او الوتونکي شامل  دي .داطبعي دښمنان نه يواځي دغذا دضايع کيدو سبب کيږي بلکه دځينو

ناروغيو لکه Salmonella   سبب کيږي .

 تنظيم اواداره :

دښه تنظيم او اداري غوښتنه دادي چي په لږمصرف سره زيات عايد لاس ته راشي په مناسب او علمي توگه دچرگانو څارني او روزني ته منجمنت ويل کيږي .منجمنت په کار پوه پرسونل او منيجر غواړي  ځکه چي هغوي دي روغو او صحتمند چرگانو دگټور اقتصادي اهميت څخه خبر تيا لري

 دناروغي مخنيوي :

دناروغيو په مخنيوي کي دواکسين او دوا تطبيقولو پروگرام شامل دي چي په

مناسب وخت کي په فارم کي تر سره شي .  دچرگانو دمعافيت سويه بايد لوړه وساتل شي ترڅو دوبائي او عاجله ناروغيومخه ونيول شي .

 داذيتونو اومزاحمتونوکمول :

دچرگانولپاره دمناسبي کوټي ،اوبه خورو ،دانه خورواونورسامان الاتواو ښه منجمنت شتوالي داذيتونو په کمولو کي مرسته کوي .

 حفظ الصحه يا Sanitation :

دموادو،سامان الاتو اوهغه خلکو چه فارم ته داخليږي او دهغه خلکو صفا والي چه دفارم په داخل کي کار کوي دټولو ضدعفوني کول او صفا کول پکي شامل دي . ملوث شوي شيان لکه دغذاخلطي يابوجي ،سامان اولوازم او نور بايد فارم ته داخل نشي که چيرته داخلول دپورته شيانو ضروري وي بايد قوي ضد عفوني شي .  همدارنگه دفارم شاوخوا ساحه (surrounding) بايد صفا اووخت په وخت ضدعفوني شي .استعمال شوي دفرش مواد ،مړه چرگان دفارم څخه لري واچول شي فارم بايد ديوا ل يا پنجره ولري ترڅو دهرډول مداخلو څخه ژغورل شوي وي .

اكثره ساري  ناروغي ديوفارم  څخه بل ته په لاندي توگه خپريږي .

١-:- فارم ته دناروغه چرگانو داخلول .

٢:- دهغوچرگانو داخلول چي دناروغي څخه روغ شوي وي دناروغيومهم انتقالونکي.

٣:- دهغوتوليدونکو او کارکونکوبوټان ت او کالي چي ديو فارم څخه بل ته يا ديو اتاق څخه بل ته تگ را تگ کوي .

٤:- دملوث شيانو سره تماس کول کوم چي دناروغيو دعاملينو پواسطه ملوث شوي وي .

٥:- دمړو شويو چرگانو جسدونه چي  په صحي توگه نه وي ښخ شوي .

٦:- ځناور  ،وحشي الوتونکي او نور وحشي حيوانات .

٧:- نا پاکه او به .

٨:- حشرات .

٩:- ملوث دفرش مواد .

١٠:- دهگيو انتقال

§ څومره بايو سيکورتي ته اړتياده؟

ددي لپاره چي تخمين کړي څمره بايو سيکورتي ته ستاسو فارم اړتيا لري لاندي (٣) دري فکټورونو ته پام وکړي .                                              

   1:-Economics

2 :-Common  Sense

Relative risk:-3   

نوي راوړل شوي  چرگان دبايو سيکورتي لپاره غټه خطره ده  ځکه  چي دهغوي دناروغي حالت نامعلوم وي  کيداي شي چي داچرگان په ناروغي اخته وي ياداچي دناروغي څخه نجات موندلاي وي چي په دي صورت کي دناروغيو دانتقالونکي په تو گه عمل کوي .كه چيري ستاسو  په فارم کي د    All- in-all out  منجمنت لپاره شرايط برابر نه وي پدي صورت کي کولاي شي چي ټول نوي چرگان دټولو نارو غيولپاره تر څارني لاندي ونيسي  .دو يني دتشخيص ټست  دساري  ناروغيو لپاره هم کيداي شي چي پدي وخت کي عملي کړي . دچرگانو دانتقالولو لپاره يواځي دپلاستيکي بکسو څخه کار واخلي . لرگين بکس په سختي سره پاکيږي اوهم داوږدي مودي لپاره

ناروغيو دانتقالولاي شي . دنوي چرگانو دوړوچرگوړو په شمول  دچرگانو دغايطه موادو ،بڼګو او گرد سره په تماس کي ساتلو څخه مخنيوي وکړي .دچرگانو لپاره په فارو کي يو پاک او صفا زون جوړ کړي يعني دفارم نږدي شاوخوا  بايد واښه او نور گيا ونلري ترڅو موږکان ،څرمخکي،څمڅاري اوحشرات دقارم داخل ته دورتگ لپاره تشويق نشي . دفارو دهر shed  لپاره جدا بوټان اوموزي استعمال کړي ترڅو دناروغيو دميخانيکي انتقال څخه مخنيوي وشي . بوټان او موزي بايد ضدعفوني شي دغذابوجي هم بايد ضد عفوني شي . دچرگانو دمختلفوگروپونو سره دتماس په صورت کي هر ځل خپل لاسونه په صابون صفا ومنځي اوبه خور او دانه خور هر ورځ بايد ضد عفوني کړي .دفارم دصفاکولو او ضد عفوني کولو لپاره بايد يو دوراني پلان ولري  همدارنگه فارم بايد وچ وساتل شي اوهغه ته لمر ورکول دناروغيو دعاملينودوژلو لپاره ډير گټور او اغيز من دي .

 دپرسونل ټرين کول (Staff training)

پرسونل ته بايو پوه ورکړل  شي ترڅو دناروغيو نښي وپيژني او په وخت سره دهر ډول غير عادي حالتونو راپور ورکړي . دمړيني او نارو غي ريکارټ بايد واخستل شي . زياته مړينه ، دهگيو لږتوليد او تنفسي علايم بايد مخکي له مخکي دناروغيو پرابلمونه وښودل شي . که چيري يو غير عادي يا شکمن حالت وکتل شي ژرترژره ورباندي عمل وشي . او وترنري هدايتونه پام کي ونيسي  .په چټکي سره دغير عادي اويا غير نارمل حالت وضيعت په پام کي ساتل دناروغيوپه تشخيص کي اغيز من دي او دعاجلوپيښو سره مرسته کوي

مړه شوي چرګان بايد ژرترژره وسوزول شي او يا ښخ کړل شي .

 دناروغيو دعاملينو دژوندي پاتي کيدو موده

ناروغي .                                                   دژوند موده دچرگانو څخه لري

Infections barsal  Disease:1 . ــــــــــ                   مياشتي

Cocidiosis:2                                             مياشتي

3:Duck plague                                          ورځي

4:Fowl cholera                                         هفتي

5:coryza                                               دساعتو نو څخه تر ور ځيو

6:Marek Dis                                            دمياشتو څخه پورته

New castle 7                                            دورځي څخه تر هقتو

8:Mycoplasmosis                                    دساعتونوڅخه تر ورځو

9:Salmonellosis                                         هفتي

10 Avian tuberculosis                                 کلونه

 دچرگانو دفارم صفا کول او ضد عفوني کول

دچرگانو دبايو سيکورتي په پروگرامونو کي اغيزمنه ضد عفوني کول او صفاکولو پروگرام يو مهم گام گڼل کيږي . هرکله چي يو فارم دچرگانو څخه خالي شي مخکي لدي چي نورچرگان يا چرگوړي ورته راوړل شي  دهغي دضد عفوني کولو او صفاکولو پروگرام بايد عملي شي .

دپاکولو او ضد عفوني کولو اصلي هدف په فارم کي دپاتوجنونو دتعدادکمول  (دناروغيودعا ملينو ) دي

دپاتوجنونو دتعداد په کمولو سره هم دچرگانو فارم کي دناروغيو کموالي رامنځ ته کيږي..

پاکوالي او ضدعفوني کول دکوم ناروغيودعاملينوپه کموالي کي کمک کوي؟

داعاملين عبارت دي له بکتريا ، ويرسونه ، پرازيتونوڅخه . زمونږ لپاره داډير مهم ده چي تشخيص کړو کوم عاملين مونږ له منځه وړو . ځکه چي ځني ضدعفوني کول دځنو نارو غيوعاملينو باندي اغيزمن نه دي . ددي لپاره چي په اعظمي توگه ضدعفوني کولو او صفاکولو څخه گټه واخلو بايد دناروغيو عاملين تشخيص وي او دهغوي په لمنځوړلو کي او کمولو کي ورڅخه استفاده وکړو.

 دصفاکولو او ضدعفوني کولو لپاره لومړي گام کوم دي

دصفاکولو او ضدعفوني کولو پروگرام کي لومړي گام صفاکول دي .

صفاکول يا پاکول دارگانيکي موادو لري کول دي  په فزيکي توگه ((پارو، وينه ،جسدونه )) مخکي له دي چي دضدعفوني کولو پروسه شروع شي لومړي بايد دغه ارگانيکي يا عضو مواد لري کړل شي ځکه چي دناروغيو عاملين اکثره په دي موادو کي    ځان ساتي   (پټوي ) او کيداي شي چي

دضد عفوني کولو وخت کي ژوندي پاتي شي  همدارنگه مهم ده چي ټول

تعمير يا بلاک مخکي له ضدعفوني کولو صفا  ومينځل شي .

صفاکولو پروگرام په دوه برخو ويشل کيږي .

1:Dry cleaning        وچ صفا کول

2: Wet cleaning      لونى صفاكول  

 

دوچ صفاکولو او لوندصفاکولو ترمنځ کوم توپيرونه موجود دي ؟

:- په فزيکي توگه دعضوي موادو لري کول دوچي صفاکولو څخه عبارت دي لکه دغذا ،دفرش مواد اوپارولري کول . دوچ صفاکولو پروسه پخوا تر لوند صفا کولو ترسره کيږ ي . دلوند صفاکولو پروسه لکه چي دنوم څخه يي معلوميږي داوباداستعمال څخه عبارت  دي .

دلوند صفاکولو لپاره څوقدمونه  وجود لري لکه (( soaking ,washing ,rinsing and drying )) همدارنگه مهم دي چي په لمده پروسه کي ځني عضوي مواد داوبو په ډيرقوي فشار سره له منځه يوسو يالري کړو .دمناسب لوند صفاکولو روستي گام دادي چي تعمېر په ډير چټکي سره بيرته وچ کړل شي . که چيري داکار په چټکي سره صورت ونه مومي ممکنه ده چي دلمدوالي په صورت کي دپخواڅخه ډيري بکترياوي پکښي نمو وکړي ځکه چي لمده بل ورته ښه زمينه برابروي . دښه صفاکولو پواسطه کيداي شي  20% پاتوجن له منځه يووړل شي .

 

 دصفاکولوڅخه روسته بايد څه وشي ؟

دضدعفوني کولواو صفاکولوپه پروگرام کي ضدعفوني کول وروستي پروسه دي پدي پروسه دهغه ضدعفوني کونکي څخه کار اخستل کيږي کوم چي پاتوجن کموي يائي وژني . ضدعفوني کونکي ډير ډولونه لري . اوهغه بايداستعمال شي کوم چي دمربوطه پاتوجن په مقابل کي اغيزمن دي .

دضدعفوني کونکي عمده ډولونه کوم چي استعماليداي شي:  ١:الديهاد((لکه فورمالين ،فورموالديهايد او گلوترلديهايد ))

٢:کلورين ازادونکي اجنټ لکه سوديم هاېدروکلورايد،کلورين ډاي اکسايد او کلوروامين 

٣:ايوډوفورس ((لکه فوويدون ،ايودين ،اوپولوکزامودين ))

٤:فينول لکه تراي کلوسان او نور

 پاتوجنونه دمختلفو ضدعفوني کوونکو مقابل کي څومره حساس دي ؟

ضدعفوني کونکي دبکتريا- وايرونواوفنجاي مقابل کي ډيراغيزمن دي مگردپرازيتونو مقابل کي موآثرنه دي ،په مجموع کي د پاتوجنونومقاومت په  لاندي شيانو پوري اړونددي .

1:-Spores ((cloistral disease like botulism)     acid fast bacteria mycobaceriaلکه

((Avian tubutvulosis)) mycobacterium avium

2:- gram negative bacteria ((pseudomonas .coli, salmonella))          3:-  fungi (Candida) [crop mycosis] aspergs                           

  4:- Non-envelopeded viruses ((enteroviruse and denoviruses))

5:-gram positive bacteria ((staphylococcusaureus ))                

6:- lipid enveloped viruses ((uvianinfluenzavirus))                           

همدارنگه سپورتشکيلونکي بکترياپه سختي سره تخريبيږي نسبت له وايروسي څخه .

 ايا داسي ځني شرايط چي شته چي دضدعفوني کونکي په موثريت اغيزه وکړي ؟

:- بلي داسي شرايط او اسباب شته چي دضدعفوني کونکي موثريت باندي اغيزه کوي لکه مخکي چي موورته اشاره وکړه دعضوي موادو شتون کولاي شي چي دضدعفوني کونکي خاصيت اواغيومنتيا کمه کړي حکه چي پاتوجي په هغه کي پټ ساتل کيږي .نورعوامل لکه ph اوصابون اونور.

 حفظ الصحه اوضدعفوني کول :

دچرګانوپه رموکي دنارغي مسله نن ورځ په چرګانوکي دهغه پراخه مشکلاتو څخه شميرل کيږي چي دزيات مقدارچرګانويا چورګوړساتنه ديوقفس لاندي اودحدڅخه زيات جمع کيدل دناروغي کنټرول زيات مشکل کوي .چرګانوته ناروغي په مستقيم اوغيري مستقيمه توګه انتقاليږي چي مستقيم ضرريي دمرګ په صورت کي اوغيري مستقيم ضرريي داقتصادله نظره دمستقيم ضررڅخه خطرناک دي ددي ترتيب په ګله کي دناروغيودمنځته رتلل علاوه په مرګ توليداتودکموالي اودغذايي موادودکموالي سبب ګرځي چي په دي وجه دچرګانوګله خپل اقتصادي ارزښت له لاسه ورکوي نوپه افغانستان کي دچرګانودساتني لپاره توسيعه داده چي دامراضوکنټرول ته زياته توجووشي په دي اړه دمخنيوي مسله دتداوي څخه زيات داهميت وړده ځکه اول دزيات تعداد دچرګانوساتنه په يوځاي کي تداوي مسله مشکلوي ،تداوي قيمته تماميږي ،دچرګانوزياتي خطرناکي ناروغي لکه ويروسي ناروغي چي مطمينه تداوي نه لري په دي لحاظ تدابيروضع شي چي دتداوي پرځاي دناروغيومخنيوي وشي په يوفارم کي دناروغي دمخنيوي دپاره دري عملي لاري وجودلري .

١- دحفظ الصحه مراعت کول

٢- دضدعفوني کولوداوصولومراعت کول

٣- دلازموواکسينونوڅخه استفاده کول .

دتعريف له نظره نن ورځ حفظ الصحه دعام سلامتي په عنوان دي دموضره محيطي شرايطودمنځه وړلوپه عنوان چي په سلامتي کي زيات موًثريت  موجوددي هغه نقطي چي بايدمراعت شي دادي .

١- دسالم چورګوړي انتخاب :داصل اوسالم چورګوړوبرابرول دهرفارم تهداب اوتيږه تشکيلوي  هيځ يوفارم دمشکوکواوضعيفوچرګوړودساتني څخه دښي نتيجي اوکافي عوايدوانتظارنشي لرلي چرګوړي بايددهغه منابع څخه تهيه شي چي چورګوړي دنژادله نظره مکمل اطمناني وي اوچورګوړي دهغه سالمومورګانوڅخه توليدشوي وي چي دمکروبي اوانتقاليدونکي ناروغيولکه

CRD ،pollaram)  (څځه نه وي دحفظ الصحه شرايط پدي تشکيلاتوکي په سټنډرداندازه صورت نيولي وي ترځوحاصل شوي وي چورګوړ سالم وي .

دروغوچورګوړولپاره :

الف :هغه چورګوړي چي دمعايناتوپه مهال ټول ياپه قسمي ډول بدن يي مرطوب وي بايدلري شي .

ب: هغه چورګوړي چي  دفلج نښي نښاني بايدوپيژندل شي اولري شي ددي کاردترسرکولولپاره دچرګوړي دغاړي پوستکي نيول کيږي اوپورته کشکوي سالم چرګوټي عکسل العمل ښکاره کوي اوپه تيزي  سره پښي اووزرونه اچوي که چيري چورګوړي فلج وي نوعکسل العمل نه ښايي اوزيات يويادوه پښي راغونډي کړي .

ج-کوم چرګان چي دنوم پړسوب لري بايدچي وپيژندل شي اوجلاکړل شي ددي علايم پدي شکل دۍ چي چرګوړي دفرش په مخ خوب وړي وي اومري دګيډي شاوخواګرځي غاړوته شوي دي پدي شکل دنوم ځاي په اساني سره شواوتشخيصولايي شو.په سالموچرګوړوکښي پدي برخه کي هيځ ډول پړسوب اوترشح نه ليدل کيږي .پداسي حاﻻ کښي چي کوم چرګوړي دنوم پړسوب ولري پدي محل کښي زيات پړسوب ديواندازه ترشح سره يادنوم پړسوب لري دچرګوړوهغه رمي چي دنوم پړسوب لري بي دکوم نيژدي کيدوهغه بايدنابودکړل شې .

٣ – هغه چرګوړي چي ضعيف اوهغه چي نقارکج اوغري عادي وي بايدحذف شي ددي ازمايش علاوه يوورځني چرګوړي کولاي شوچي بڼکودوضيعت اوکيفيت اندازي لرنحي تشخيص کړودارنکي دوزردخلاصولواودهغي ليدل چي دداخلي بڼکوپواسطه دفبول وړده معموﻻً ديوورځني چرګوړوبدن دژيړبڼکوپه واسطه پوښل شويوي وي داصلي بڼکودزياتي غواساري په وزرونوکي ليدل کيږي پستي بټکي اواصلي بڼکي چي دهغي په دننه کي نښتي وي دچرګوړودوري په شروع کي دکمرکي بڼکوڅايي اصلي بڼکي نشي په وړوچرګوړوکي چي هرځومره دبڼکووده تيزه وي دچرګوړوپه تيزه وده اوکيفيت دلالت کوي په ښه اوسالموچرګوړوداصلي بڼکووده دکرکي بڼکوڅخه تيزه وي ولي برعکس کوم چرګوړي چي ضعيف وي داعمل يي هم برعکس ترسره کيږي په کلي ډول يادونه کووچي هيځ کله صعيف اومشکوک انتخاب نکړوځکه ضعيف چرګوړي ديوخوامري اودبلي خوادچرګوړوفارم ته دميکروبي انتفال اواخته کيدوسبب ګرځي .

٢- مناسبه تغذيه  کوم نژادونه چي نن ورځ ساتل کيږي جنټک دنظره مسطريع نمواوزيات توليدلرونکي دي ددوجي مناسبه جيره بايدکميت اوکيفيت دنظره بلانس وي ځکه چي ددي دکمبودپوجه په ګله دناروغي اثرات ښکاره کيږي .پدي خاطرجيره بايددنژاد،عمر،محيطي شرايطو،موسم ته حساراودچرګوړوپه اختارکي ورکړي همدارنګه دقيفاً دنژادي جدول سرسم دورځني ،اوني غذااندازه معلوم کړو.ځرنګه چي دغذاداندازي کموالي يادحدڅخه زياتوالي په ګله کي دتغذيوي نارغيوسبب ګرځي اودميکروبونودخپريدولپاره شرايط برابروي .

٣- دفارم دجمع کيدومناسب شرايط :ددي لپاره چي ناروغي په اساني سره ديوفارم څخه بل فارم ته نقل نشي نوضروري ده چي دمرغداري فارم يودبل څخه کافي فاصله ولري دافاصله دقيقاً نده مګربهتره ده چي  1km وي ،مرغداري پدي عصري ساتنه کي چي په لسونوزره چرګوړي په يوفارم کي په بندشکل ساتل کيږي نودفارم دجوړښت مسله اودچرګوړوجمع کيدل په زيات اندازي سره داهميت وړده باالخصوص دچرګوړود تهويه مسلي ته زياته توجووشي دفارم داخل ته دهواجريان دچرګوړودوزن اوتعدادسره مستقيمه رابطه لري اوهرځومره چي د فارم دچرګوړوتعدادزيات وي په هغه اندازه دهواجريان اضافه شي .دالوتونکودتعدادله نظره بايدچي د (Stander) جدول په نظرکي ونيول شي ،

٦- دگلوساتنه دغمرپه لحاظ : دناروغيوپه مخنوي کي دعمرمسله ډيره مهمه ده بايدالوتونکي ممکن چي دميکروبي اوپرازيتي ناروغيوحاصل وي (Coccidosis)  بدون دهيځ ډول علائمودناروغيودښودلو څخه په اساني سره کولي شي چي څوانوالوتونکوانتفال اوچرګوړي اخته ګړي پدي خاطربايدچي واړه ځوان اوزاڼه چرګان سره يوځاي ونه روزل شي حتا داسي توصعه کيږي په هغه فارم کي چي دزيات عمرچرګوړي روزل شويوي ونه ساتل شي .

باالخصوص (دومقصده اوتوخمي چرګوړي )هم تري جدا وساتل شي اودزيات اطمناي لپاره هغه کارګران چي دغټوچرګانوپه فارمونوکي کارکوي دوړوچرګوړوځاي ته دتګ راتګ څخه منع کړاي شي دبلي خوادهرعمر چرګوړي دخپل هم سن سره په جدا ځاي کي واچول شي اوورسته دضدعفوني کولوڅخه پکي ددوهم ځل لپاره چرګوړي واچوي اوهځ کله په يوځاي اويوفارم کي دمختلف عمرلرونکي چرګوړي ديوبل په خواکي ونه ساتل شي .

٧-دمختلف النوع الوتونکويوځاي نه ساتل :دمختلف النوع الوتونکوساتل په يوځاي کي دحفظ الصحي له نظره دنارغيودخپريدواحتمال زيات ده ځکه دبعضي الوتونکوبدن بدون دکوم علايم ښودلوڅخه دمختلفوناروغيوعوامل لري چي دتماس په واسطه يي نورالوتونکوته انتقالوي لکه (Black hood) چي دفيل مرغانوپه واسطه سره په اساني سره انتقاليږي چي داناروغي دالوتونکولپاره دزياتوتلفاتوسبب ګرځي وحشي الوتونکي زياتي ناروغي ديوفارم څخه بل فارم ته انتقالوي چي ددي کاردمخنيوي لپاره بايددجاليوپنجرواوداسي نورواستعمال وشي دمږکانواونورومضره حشراتوموجوديت علاوه له دي چي غذايي موادمصرف وي دسامانونودخرابوالي دبعضي وختونه دوړوچرګوړودمړيني سبب ګرځي ددي په خواکي دبعضي ناروغيوپه انتقال کي هم رول لري ددي په خاطربايدداسي تدابير ونيول شي چي فارم ته دمضره حشراتودننوتلومخه ونيول شي .

0-     دکمزورواوناروغوچرګانوتشخيص : کمزوره اوناروغه چرګوړي دمرغداري لپاره داخته کيدومنشه ده پدي وجه دناروغه اوکمزوروچرګوړوپه نښه کول اوپه چالاکي سره دهغه جلاکول په فارم کي دناروغي دخپريدوڅخه په مخنيوي کي خاص اهميت لري .

د]دچاپیریال  حفظ الصحه

دمحيط حفظ الصحه په الوتونکوکي دناروغيو په خپريدوکي دتوجه وړکموالي راوړي په دي لحاظ دفارم په حفظ الصحه کي دلږ وخت په مصرف  سره دفارم په داخل کي ددرانده تلفاتو او خساراتو څخه مخنيوي  کوﻻي شو هفه مهمي نقطي چي يو فارم لرونکي يي بايد په نظر کي ونيسي په دي ډول دي

١_ چرگوړي بايد دداسي منبع څخه واخستل  شي چي دهغوي حفظ الصحوي اوضد عفوني شرايط کاملاً مراعت  کړل شوي وي چرگوړي بايد چي (ممOmphalitis  Polluram) ) ناروغيو څخه پاک او عاري وي اوLymphiodleucosis)) فيصدي يي کمه وي                                                          

 ٢-يو ورځني او تازه اخستل شي يا وارد شوي چرگوړي بايد دغټو اوتخمي چرگانو سره يوځاي نشي اوفارم کي دمخطلف عمر لرونکي چرگوړو دساتلوڅخه مخنيوي وکړل شي

٣- دچرگوړو دپنجري پر مخ دجالي استعمال چي دمرغيو ،کوترو اونورو وحشي الوتونکو مچانو پنجري ته دداخليدو څخه مخنيوي کوﻻي شي ځکه دا مرغان علاوه لدي چي ډيره عذا په مصرف رسوي  ممکن دچرگوړو په فارم کي دناروغيودانتقال او اخته کيدو ســـــبب گرځي بايد چي په دقيق ډول دهغي دننوتلو ﻻري ترځنگ موږگ ،پيشو،سپي اوداسي نورو دننوتلو څخه مخنيوي وکړي

٤ – دهر ډول سيال کوونکودليدونکو په خاص ډول دچرگوړو دژوند په اولو شپو او ورځو بايد جدً مخنيوي وشي ځکه چي داکار علاوه لدي چي فارم نه دمختلفو ناروغيو دداخليدو سبب گرځي دچرگوړو ارامتيا دمنځه وړي

٥ – دفار م دداخليدو په لاره کي بايد يولوښي چي ضد عفوني موادلري فارم ته دناروغيو په داخيليدو کي مرسته کوي په دي ډول کوم کسان چي فارم ته داخليږي لکه کارګران ،ډاکټر،ليدونکي پدي اوبوکي پښي ضدعفوني کړي او بيافارم ته داخل شي .همدارنګه دموټرودمينځلواوضدعفوني کولو لپاره يوتالاب په فارم کي موجودوي ديادولو وړده چي کومه غذاچي چرګوړوتهورکول کيږ دحفظ الصحي له مخي داطمينان وړوي.کله چي مونږچرګان اوچورګوړي دفارم څخه وويستل  شي نو بياي پاکوو اود(   (Co2 دود ورکوو بيا وروسته فضله مواد او نور اضافي شيان داطاق يافارم څخه باسو اوضد عفوني دراوړلو پواسطه ځکه مينځل کيږي چي اضافي مواد په اساني سره لري شي اوبيا

  داوبواوضدعفونى موادوپواسطه په لوړفشارسره مينځو بهتره داده چه که امکان وى په يوه داسى ډنډکى چى هلته پکى يوه ضدعفونى ماده لکه کرستليک اسېد ولرى ومينځل شى ددى ګټه پدى کى ده چه تقريباً  ٥٠%  مکروبونه ددى اوبو په واسطه له منځه وړل کيږى  . لکه چه په فارم کى ناروغى وليدل شى نودضدعفونى کولوڅخه وروسته بايد فارم ته دودورکړل شى اودفارم خوااوشاتقريباً  ٥ متروپه اندازه چارچاپيره دامونيم څلورګونى ترکيبات وشيندل شى ترڅوچى دناروغۍ څخه مخنيوى وکړى  په يواځي ډول ياد ( formalin ) سره يوځاى استعمال شى دمينځلواوضدعفويى کولوميخانيکى ماشينونه کولايى شى چى  ٩٠% دهګيودپوستکى ککړتيادمنځه وړى وروسته دچرګانودهګيودمينځلوڅخه بايدهګى په سريع ډول وچى کړل شى اوپدى وخت يى دحرارت درجه د ( C ٣٠ _٣٥ ) وى ترڅودبکترياودنفوذڅخه باقى پاتى شي اودهګيوپرمخ موجودياشته ميکروبونه هګيوته دداخليدوڅخه مخنيوى وشى اودارنګه يوتعدادناروغى  ديوفارم څخه بل فارم ته نقلوى دډيرومناطقوپه فارمونوکى دچرګانوهګيوته ګازورکول کيږى چه معمولاً د ( formalin ) دګازڅخه استفاده کوى داګازدهګيوپه پوستکى ترسره کيږى ددى ډول هګى  ( steril ) اودبچى ويستنى په ماشين کى ايښودل کيږى

دچرګانولپاره مناسب ځاي برابرول

دچرګانولپاره بايدمناسب ځاى برابر کړاي شى ددى لپاره چى دچرګوړو فرش ديخنى څخه وساتل شى اولندبل يى کم کړاى شى نوپه کارده چه نرم فرش ورته برابرشى ددى کارلپاره مونږدآرى بور،درندى بور،پروړه ،دشولوپک اونوروڅخه استفاده کيږى .

دچرګوړودفرش ضخامت په اولوورځوکى ( ٥ ) سانتى متره په اندازه اوپه تدريج سره دموادوپه زياتولوسره زيات کړاى شي دچرګوړودفرش لپاره باېدداسى موادانتخاب کړاى شى چه رطوبت جذبونکى وى که چيرى دچرګوړى دپښولاندى فرش د ( %٥ ،٠ )د(cu so4) نيل توتيا  (/liter gr٥)په محلول کى دچرګوړودفرش دپاسه سپري کړل شى ښه نتيجه ورکوى داموادهغه وخت کى سپرى کيږى چه لمرته اچول شوى وى دسپرى کولوپرمهال بايدښکته اوپورته کړل شى ترڅوټولوبرخوته يى محلول ورسيږى همدارنګه دهرمتر مربع ځاى لپاره  ( ٥، ٠ – kg ١ ) پورى اوبه نه رسيدلى چونى ميده شوى دذکرشوموادوسره ګډکړل شى دچونى مقدار نظر موسم ، رطوبت اوهواته سنجول کيږى په دى معنى چى کله هواګرمه وى  ( ٥،٠ ) کيلوګرامه اوکله چه هوابارانى وى دهر متر مربع لپاره يوکيلوګرام توسعه کيږى په فرش باندى دموادوجوړولووروسته اوبه جذبونکى کاغذهوار کړاى شى اوکله چه په دى کاغذ( ٤ -٥ ) ورځى تيرى شى بيادى لرى کړاى شى دکاغذدهوارولوڅخه وروسته لمړى  brooder داطاق په وسط کى کيښودل شى اب خورى ، دانه خورى په  brooder   کى ايښودل کيږى دانه خورى اب خورى اونوروسايل بايدلمړى ضدعفونى شى دغه ذکرشوى وسايل بايدمخکى دچرګوړودراوړلوڅخه امتحان کړل شى اوکه کوم عوارض لرى بايدترميم کړاى شى .

دضدعفونى کولواوصول

دچرګانودفارم دصحيح اودقيق ضدعفوني کولو سره کولاي شو چي فارم ته دمختلفو ناروغيودداخليدوڅخه مخنيوي وکړو.ددي وجي څخه په مرغداري کي ضد عفوني کول يوه اساسي اوبهترينه عمليه بلل کيږي چي بايدهرفارم لرونکي دخپلوچرګا دساتني لپاره داکارترسره کړي.

هغه عمليه ياهغه مواد چي دميکروبونودنمواوفارم داخل ته يامحيط ته دناروغيومخنيو ي کوي دضدعفوني موادوپنوياديږي.هغه موادچي په ضدعفوني کولوکي پکاروړل کيږي بايدچي دانسان حيوان اوالوتونکو دپاره ذهري اوضرري نوي په سختو اوبوکي دانحلا ل قابليت ولري عملا دهغي تاثير دميکروبونو څخه غير په بل شي نه وي هواسره دتماس په نتيجه کي ثبات ولري په دو امداره توګه سموميت رامنځته نکړي دحيواناتو په محصولاتو کي دزيات وخت لپاره پاتي نشي (په هګيو اوغوښو کي) اقتصادي وي بعضي ضدعفوني فقط دميکرو بونو دنمواوتکثر څخه مخنيوي کوي اودميکروبونو حيا تي فعاليتونه محتلوي په موقت ډول مګر کله چي دهغي تاثير ختم شي نوميکروبونه بيا فعاليت پيل کوي مګرځيني ضدعفوني مواد شته چي بلکل ميکروبونه وژني نوبايد چي په مرغداري کي ددي ډول موادوڅخه کارواخيستل شي چي ددي ډول موادو تاثير دلاندي عواملو مربوط دي.

§دهرضدعفوني موادوخاصيت دغلظت په زياتوالي سره زيات اوپه رقيق والي سره کميږي نوبايد چي دکمپني دهدايت سره سم اوپه  Standerdشکل استعمال شي.

§دحرارت په زياتوالي سره دهري ضد عفوني مادي تاثير وياتيږي ددي وجي څخه په مرغداري کي دضد عفوني موادوسره دحرارت يوځاي کول ښه نتيجه ورکوي.

§په اخته محيط کي دضد عفوني مادي پاتي کيدل: داسي ډير کم ضدعفوني موادوجودلري چي دوړاندي فاصلي څخه تاثيروکړي اوميکروبونه دمنځه يوسي بلکي هميشه يواندازه وخت ته ضرورت لري چي دميکروبونو په وړاندي تاثير ښکا ره کړي اوهغه نابود کړي ددي وجي هرڅومره چي دضدعفوني مادي داثر وخت زيات وي په هغه اندازه زيات ميکروبونه دمنځه وړي اواثريي اطميناني اوقطعي وي.

دمحيط داخته کيدواندازه:-  

دضدعفوني موادوتاثير په هغه محيط کي چي ډير ملوث اوککړوي  کم دي پدي خاطر بايد دضدعفوني مادي داستعمال څخه مخکي دمحيط کثافات اوچټلي کمه کړو اول بايد چي مواد غايطه اودچرگانو ککړفرش لري کړي شي اطاق ،وسايل،په اوبواو خيري لري کونکو موادو پواسطه پاک کړاي شي اوبياضدعفوني مواداستعمال شي پدصورت کي ضدعفوني موادښه تاثير کوي طبعي ضدعفوني کونکي:دلمر،رڼا،ميکروبونه دلمر اورڼاپه مقابل کي خصوصآپه زياته اندازه دمستقيمي رڼا په مقابل کي خپل فعاليت دلاسه ورکوي دلمر درڼاګرموالي چي(O2 ) سره يوځاي وي دميکروبونوزهري تاثيرات په سرعت سره کموي لدي وجي دلمر رڼا يواقتصادي لاسته راوړونکي ضدعفوني ماده ده چي خوشبختانه الله(ج) افغانستان ته دانعمت په زياته اندازه ورکړيدي .مختلفي رڼاګاني ياوړانګي لکه(Ultraviolet)دميکروبونواوبکترياو دوژني سبب ګرځي له بلي خوا دلمردرڼاغورزيدل دالوتونکو په بدن په مستقيم ډول دهغوي په بدن کي دVit D دتوليدسبب ګرځي پدي اساس هغه فارمونه چي دلمر درڼا څخه برخه مند دي په ډيره کمه اندازه دVit DاوCa دکمبود اوهغه ناروغي چي دهغي دکمبودپه نتيجه کي منځ ته راځي  مخامخ کيږي خونه يواځي داچي ميکروبونه وژني اوبيولوژيکي تاثير لري اودارنګي دحرارت په توليدسره ميکروبونه دمنځه وړي ولي په اکثره فصلونو دکال کي دنور حرارت دومره زيات نوي چي دميکروبونودلمنځه وړني لپاره کافي وي ولي دلمردرڼاسره دبيولوژيکي رڼايوځاي کيدل دميکروبونودوژلولپاره زياتوالي ورکوي .ددي ډول وړانګو په فارم کي داستعمال پخاطر دکارپوهانو دهدايت سره سم دهغه ٣٠ واټه ګروپونو څخه کاراخلي کوم چي ٢٥٣٧ اوږدموج لرونکي دي  هرګروپ  بايد چي ١متر ساحه کي دچورګړو باندي دچت نه راځوړن کړل شي هرګروپ ٣٠ متره مکعب دفارم چت لپاره پکاردي کوم کسان چي ددي کارلپاره ګمارل شوي وي هغه بايد چي دکارپرمهال عينکي اومخصوصي جامي واچوي په هغه فارمونوکي چي ددي ډول وړانګو څخه برخه مند دي پ زياته اندا زي سره يي دان ډي دناروغي څخه مخنيوي کړيدي اودچرګوړو په وزن کي هم زياتوالي راغلي دي هغه اندازه غذاچي ديوکيلوګرام غوښي لپاره مصرفيږي په هغي ٤\٨ فيصده کموالي راغلي دي ددي ډول وړانګو چي ډيري حساسي دي فقط په هغه مرغداري کي چي ډير مجهز اوکافي فني امکانات لري کارواخيستل شي  يخه هوا هيڅ دميکروب ضد تاثير نلري صرف دميکروبونونمو اووده ځڼدکوي اوميکروبونه خپل فعاليت دوهم ځل شروع کولايشي پدي وجه په مرغداري کي ديخي هواڅخه صرف دچورګوړو دغوښي دساتني اودهګيو په جمعه کولو کي استفاده کوي.دچرګانو دفارم چت ،ديوالونه ،شااوخوا باندي دلمر دوړانګو لږيدل دفارم محيط کي دميکروبونو دجمعه کيدو اوککړيدو کي کموالي راولي په هغه فارمونو کي چي کافي لمر اوجنوب خواته پنجري  لري  او دلمر رڼا يي په چت لګى په زيات مقدار سره د بکترياو او وايروسونو د اخته کيدو خطرکموى ددى وجهى نه کوم فارمونه چى پنجري نلرى بايد د فارم ضد عفونى کولو ته زياته تو جه وشى ددى لپاره زيات مصرف په نظر کى وينول شى د لمر رڼا مکروب وژونکى تاثير د لمر په رڼا کى د ماورابنفش وړانګو موجوديت دى نن ورځ په مرغدارى کى د ماورابنفش وړانګو څخه د بعضو امراضو د ضد موادو په حيث استفاده کوى په خاص ډول هغه ناروغى چه د هوا د لارې انتقاليږى د تحقيقاتو له مخى هغه ماورابنفش وړانګى چه ( ٢٥٣٧) انګسټرون اوږد موج لرى په هغو وايروسونو چه په هوا کى موجود دي د مختلفو ناروغيو سبب ګرځى وژونکى تاثير کوى مثلاً  هغه فارمونو کى چه د ماورابنفش وړانګو د لګيدو په وجه د New casttal virus   په (٣٠) ثانيو کى ، د laryingtarchitis عامل په (٦٠) ثانيو کى د Bronchitis  عامل په (١٢٠) ثانيو کى له منځه وړى همدارنګه هغه فنګسونه اوبکترياوي چه په هوا کى موجود دى وژنى په کم وخت کى د ماورابنفش وړانګو په اړه تحقيقات ښى چى دا وړانګي د وايروس د DNA په جوړښت کى تغيرات راولى او دهغى د وژنې سبب ګرځى په عملى ډول نن ورځ د برايلر چرګوړو د روزنې په فارمونو کى د هغى د ناروغى د مخنيوى لپاره کوم چه د هوا له لارى انتقال صورت نيسى  ND ماورابنفش وړانګو څخه کار اخلى او ډيره قناعت کوونکى نتيجه ورکوى .

 فزيکى ضد عفونى کول :-

   حرارت ډير ښه فزيکى ضد عفونى کوونکى دى د حرارت څخه د مرغدارى لپاره ډيره ښه استفاده کولايشو ممکن چه وچ يا لوند حرارت وى په وچ حرارت کى د لمبى څخه دفارم د ضد عفونى لپاره استفاده کيږى پدى شکل چه دلمبى حرارت کوم چه توليږى مکروبونه او د هغوي هګي (Oocytes)  په ښه ډول له منځه وړى د لمبى ورکول د ديوال هغه کونجونه چد درزونه اوسوري لرى او دارنګه چت او نور وسايل لکه دانه خورى او آب خورى چى دناروغى د خپريدو خطر يي زيات دى کولايشو کنټول کړو پدى وجه هغه فارمونو کى چه د اخته کيدو خطريي زيات وى کيمياوي موادو او حرارت څخه  په رضاعيت سره کار اخلى لمبه ورکول چه په ارامۍ او احتياط سره صورت ونيسى ترڅو دد جوګه شى چه مکروبونه او پرازيتونه له منځه يوسى معمولاً په خارجى نړى کى د لاس او موټر لمبه شيندونکو څخه کار اخلى لوند حرارت ضد عفونى کولو له نظره ډير ښه ده مګرد وچ حرارت په تناسب قيمته تماميږى اما مطمين دي د اوبو بخار، جوش اوبه ډيري ښه ضدعفونى شميرل کيږى جوش اوبه معمولاً ( ١٠٠) د رجى حرارت لرى لدى څخه کم حرارت په مقابل کى مکروب مقاومت لرى د جوش اوبو څخه د مرغانچى د بچى ويستنى وسايل پنجري دانه خورى آب خورى لپاره د ضد عفونى څخه کار اخستل کيږى .

  • کيمياوي ضد عفونى مواد :- هغه کيمياوي ضد عفونى مواد چه په مرغدارى کى پکار وړل کيږى ممکن يو د لاندى ترکيباتو څخه وى فورملين ، د امونيا څلورګوني ترکيبات ، فينولى مواد ، ايوډين ،کلورين چه د دوي هر يو خاصيت په دې ډول دى .

دموادونوعه

کلورين

ايودين

فينول اوکريزول

دامونياڅلورګوني ترکيبات

فورملين

دمصرف مقداردضدعفوني لپاره

٢٠٠٠

ـــــــــــــــ

١٠٠٠

٤٠٠٠

ــــــــــ

دبهسازي لپاره

٥٠

ــــــــــــ

٥٠٠

٢٠٠

ـــــــ

داوبو مصرف

مصرف لري

ــــــ

ـــــــــــ

مصرف لري

ـــــــــ

PH

اسيدي

اسيدي

اسيدي

قلوي

+

بکتريوسايد خاصيت

+

+

+

+

+

بکتريو ستاتيک خاصيت

_

_

+

+

+

دفنګسونو ضد

_

+

+

+

+

دوايروسونو ضد

+

+

+

+

+

 

دکيماوي ضدعفوني موادو نوع  اودهغي استعمال په مرغداري کي

دضدعفوني کولوځاي

کلورين

ايودين

فينول اوکريزول

دامونياڅلورګوني ترکيبات

فور ملين

دبچي ويستني ماشين

+

+

+

+

+

داوبوضد عفوني کول

+

+

_

+

_

دخلکوضدعفوني کول

+

+

_

+

_

دچرګانودهګيوضدعفوني کول

_

_

+

+

+

دچتاوديوالونو ضدعفوني کول

_

_

+

+

_

دسالون ضدعفوني کول

+

+

+

+

+

دحلالي دځاي ضدعفوني کول

_

+

+

+

_

دبوټانو ضدعفوني کول

_

_

+

+

_

 

ګازي ضدعفو ني کونکي

بعضي وختونه په فارم کي شديده اخته کيدنه موجوده وي دضدعفوني محلولونو اولمبي استعمال کفايت نه کوي پدي وجه مونږ دګازي ضدعفوني کونکي مادي پواسطه فارم ته بخار ورکوو ترڅو وکړاي شو چي اخته کيدنه راکمه اوپه مرغداري دناروغي ريښي وباسو. ګازي ضدعفوني موادپه لاندي ډول دي.

 §دفورملين ګاز:د%٤٠(Formalin)  محلول په تجارتي ډول په بازار کي شته دي محلول سره پوتاشيم پرمنګنات يوځاي کوي اودفورملين ګاز دتوليد سبب ګرځي دفورملين ګازضدعفوني تاثير دحرارت اورطوبت په نتجه کي زياتيږي په يو لوښي اول PP اچول کيږي اوبياپکي فورملين اچوي پدي ډول  چي 6gr PP او 12 CC څلويښت فيصده فورملين يوځاي کوي کوم ګازونه چي ددي دواړو ديو ځاي کيدو څخه پورته کيږي دسترګو اوپزي دمخاطو لپاره تحريکي تاثيرات بايد چيداکار په چټکي سره ترسره شي ددي کاردکولو څخه مخکي دفارم ککړ فرش جارو اودفارم څخه کثافات خارج کړل شي داطاق څخه ټول وسايل چي ويستل يي ممکن وي خارج شي داطاق ټول قسمتونه په اوبو اوصابون ومينځل شي اووسايل پاک اوضدعفوني او حتى الامکان دميکروبونو دموجوديت څخه پاک کړل شي دفارم ټول سوري ،درزونه،کړکي ،دروازي د٢٤_٤٨ ساعتو لپاره بند اوددي څخه وروسته خلاص کړل شي ترڅو تهويه صورت ونيسي 5gr ګوګرددهر مترمکعب ځاي لپاره اودشديدي اخته کيدني په صورت کي دااندازه 30-50gr ته اضافه کولاي شودګوګرددبخار پواسطه دفارم ضدعفوني کول ډير ارزانه اواسان دي اوکله چي رطوبت زيات وي ځکه چي H2SO4 اسيد توليدوي چي ميکروب وژونکي قوي تاثيرات لري چي دهغي تاثير 6hr پوري په محيط کي پاتي کيږي ددي لپاره چي دګوګرددګازو تاثيرات زيات  داستعمال پرمحال ديوالونه ،چت،فرش،په مکمل ډول لانده کړل شي په وچ محيط کي دګوګرددګازتاثيرکم دي دEucalyptus  بخار په هغه مناطقو کي چي دEucalyptus وني زياتي دهغي پاڼي جوشيږي اودهغي څخه کوم بخارات چي پورته کيږي کولايشو چي ديوضدعفوني مادي په حيث ورڅخه کارواخلو اوپه خاص ډول هغه وخت چي دمرغانو يخني وهنه موجودوي کولاي شوچي په ډيرارزانه اوساده ډول ديخني وهني څخه مخنيوي وکړو کچيري يو اندازه تازه اوياوچي پاڼي ياعصاره دEucalyptus په يولوښي کي ميده کووحرارت ورکوو اودبخاراتو په توليدسره محيط ضدعفوني ديخني وهني اوCoryza Fawl کي هم کولاي شو چي دEucalyptus درقيق محلول سرهPP ميده اودالوتونکو په پزه کي دقطروپه شکل واچول شي.دBeloran استعمال پدي ډول دي دديوال چت اودچرګانو دځاي لپاره 5cc په يو ليټر اوبوکي داب خوري ،دانه خوريودمينځلو لپاره 2cc\litter کي دماشين دروکونو اونوروبرخو دمينځلولپاره1cc\litterاوبو کي حل اوسپرى کړل شي اوداوسايل بايد ترلسودقيقو پوري ونه مينځل شي Sanitezar دديوالونو،چت مرغانچي10cc\litterمحلول کي دآب خوريو،دانه خوريواونورووسايلولپاره 5cc\litter کي مګردوسايلو دککړتيااودمرض  دحملي پروخت 20cc\litter محلول کي جوړ اوسپري شي په هغه صورت کي چي په اطاق کي سپږي اوکني اونور حشرات موجودوي نودچورګوړودراوړلو څخه يوه اوني مخکي دحشراتو ضدموادوپواسطه سپري کړي اطاق ته تهويه ورکړل شي ترثويي تاثير دمنځه لاړشي Malathion يوه حشره وژونکي دواده مګر ډيره زهري اودچورګوړو دپاره وژونکي او تاثيرات يي دډير وخت لپاره پاتي کيږي نوپدي دهغه حشره وژونکي سپريوڅخه کارواخلي  چي تاثيرات يي کم اودډيروخت لپاره پاتي نشي.په هغه صورت کي چي مخکي په چورګوړوکي مريضي ليدل شوي وي لازم دي چي دPP اوفورملين پواسطه اطاق اووسايل تعقيم اوضدعفوني شي داکاربايددچورګوړودراوړلو څخه دوه ورځي مخکي ترسره شي اودڅوساعتونولپاره کړکي اوهواکشونه خلاص کړل شي دحرارت اهميت چي دچورګوړوپه ساتنه اوهغه وسايل چه دګرمولو لپاره پکاروړل کيږي هغه چورګوړي چي تازه دهګي څخه راځي د1,5-2 اوني په سن کي ديخني احساس کوي پدي صورت کي دحرارت درجه بايد دلازمي اندازي څخه ښکته وي دچورګوړو فعاليت کميږي اووده يي ضعيفه کيږي کله چي هوا ډيره يخه شي چورګوړي يوځاي راجمع کيږي  اويودبل دپاسه قرار نيسي چي په نتيجه کي زيات تلفات منځته راځي اوکه چيري داطاق  هوا ډيره ګرمه شي دچورګوړو داشتها دکميدوسبب ګرځي چي پدي حالت کي چورګوړي اوروغټيږي اوپه ډير بطي ډول بڼکي باسي .

Chlorine§ کلورين: کلورين نسبتآ ارزانه اودالوتونکو لپاره د5-10 چندوپوري زيات استعمالولي شو اوتحمل يي لري کلورين يوداسي ضدعفوني مواددي چي په بکترياواووايروسونوباندي تاثير لري مګر دPh په مقابل کي ډي حساس دي په 7,2-7,4Ph کي ښه تاثير کوي اونسبت نورو ضدعفوني موادو ته داستعمال په ساحه کي دزيات وخت لپاره پاتي کيږي په عادي شرايطوکي داوبوپه نلونوکي 3\1000 برخي استعمال شي دچرګانوددستګا پرځاي ضروري ده چي دکلورين څخه 5-6 برخي په ميليون کي په نظرکي ونيول شي  په هغه صورت کي چي غواړو فارم پاک اوضد عفوني کړو داوبو دانتقال په لارو اونلونو کي دکلورين څخه ډيره استفاده وشي کله چي وغواړوچي دچرګانودفارم داوبودنلونوخيري لري کړونودکلورين څخه د20-30 برخي په يوميليون کي پکاروړو دديښه والي پدي کي دي چي خيري پاکوي اوپه عضوي موادو کم تاثيرلري  مګرکله چي واکسين استعمالوو نوپدي وخت کي دکلورين داستعمال څخه ډډه کوو.

 §فينولي مرکبات: دفينولي ترکيباتو څخه مونږ هغه وخت استفاده کوو کله چي غواړوفارم پاک کړو فينول دويروس په مقابل کي لږتاثيرلري مګرډير قوي بکتريا وژونکي دي اودعضوي موادو پمقابل کي لږتاثير لري فينولونه محرک اودانسان اوالوتونکو دپاره زهري تماميږي نوپدي خاطر ددي په انتقال اوتماس کي بايد داحتياط څخه کارواخلو.

Iodine§ ايوډين : ايوډين نسبت کلورين ته ثابت او پايداره ده لکن دعضوي موادوپه يوځاي کيدوسره خپل فعاليت دلاسه ورکوي ددي ترکيبات په فارم کي دغير ذهري خواصو له وجي ډير استعماليږي همدارنګه دلاسونودمينځلولپاره هم تري کار اخيستل کيږي په لاسونو اوپښوکي دعفونت دموجوديت په صورت کي تري استفاده نه کوو ځکه چي خپل فعاليت دلاسه ورکوي.

§دامونيم څلورګوني ترکيبات:پدي وخت ددي ترکيباتو څخه په فارم،ګله،تجهيزاتو،هګيو اوچوچه کشي په ساحه کي دمينځلو لپاره تري استفاده کوي ددي ګټه داده چي پراخ تاثير لرونکي دي بي خونده،بي بويه اودالوتونکو اوانسانانو لپاره تحريکونکي دي په هر کال داترکيبات دعفوني موادو اوPseudomonas بکتريا وپه مقابل کي موثريت نلري.

Formaldehyde§ ،. فورملين:مايع اوګازفورملين دضدعفوني کولولپاره ډيرپراخ تاثير لرونکي دى داترکيبات محرک اوذهري دي نوداستعمال په وخت کي بايد ډير احتياط وشي پدي خاطر چي ګازونه الوتونکي دي نو په مختلفوهيوادونو کي لدي ترکيباتو څخه استفاده نکوي همدارنګه که نوموړي مواد ډير کم هم وي نودعضوي موادوسره تعامل کوي چي دفارم اوسامان الاتو دضدعفوني کولو دپاره تري کاراخلي مايع فورمولين اوفارمولوييدګاز دهوارطوبت سره تړلي دي نوپدي خاطر ددي استعمال کم شويدي همدارنګه دلوړرطوبت اوحرارت کي ډيرښه تاثير کوونکي دي دمثال په ډول کله چي دچوچه کشي په اطاقونو کي تري استفاده کوو نوددي لپاره بايد داطاق په داخل کي لوړ رطوبت اوحرارت ته زمينه برابره کړو ترسوښه تاثير وکړي البته وروسته دپاکولو څخه داکار ترسره کړل شي کله چي دفارم الديهايد ګاز سره فورملين مخلوط شي نوپه K2mno4 پوتاشيم پرمنګنيت باندي بدليږي.

 دچوچه کشي دهگيو راغونډول اوضدعفوني کول

دچوچه کشي دهگيو دخصوصياتو څخه يوهم دهغي پاکول دي هرڅومره چي دهگيو پوټکي پاک وي په هغه اندازه هغي ته دبکترياودنفوذ قابليت کم وي اودچرگوړو داخته کيدو اندازه لږه وي عمده ټکي دهگيوپه حفظ الصحه کي دادي چي ترڅو يوسم اودمرض څخه پاک چرگوړي په لاس راشي ددي کار دپاره په فارم کي دهگيو مينځلو (automatic) او غري (automatic) ماشينونو څخه کار اخلي څومره چي دهگيو (Sonitization) ځنډيږي په هغه اندازه دهگيو موثريت کميږي که داکارونشي نودهگيو په واسطه دچوچه کشي ماشين ته زيات ميکروبونه انتقاليږي همدارنگه دهگيو مينځلو ماشين بايد وخت په وخت پاک ومينځل اوچک کړل شي ځکه دماشين ديوي برخي خرابوالي ده ډيروهگيو دخارابيدو ســـبب گرځي.

دهگيو مينځل دمعتدلي مايع (Detergent)  محلولونو پواسطه چي دحرارت درجه 43-51.8 سانتي گريده وي دمحلول دحرارت درجه بايد دماشين ددرجي څخه د16 ټيټه او د54 سانتي گريد څخه لوړه نه وي ددي په تعقيب دهگي پوستکي Chlorine Compound ياQuarternary Amonia او يا نورو حفظ الصحوي محلولونو چي په بازار کي پيداکيږي تعقيم شي دا کار په هگيو کي په کاميابي سره سرته رسيدلي شي که داوبو دFe اندازه Spprr څخه لوړه شي دبکترياوو دخاص ټايپونو لپاره زمينه برابروي  د هګيو د خوسا کيدو سبب ګرځى همدارنګه په فارم کى  بايد د هګيو اچونې لپاره په مناسبه اندازه ځايونه جوړ اونصب شى ترڅو چرګاني په اسانى او سهولت سره ترى استفاده وکړى د هغى جيګوالى  دفرش له اندازى څخه په کافى اندازه تر څو د ککړيدو او ماتيدو څخه بچ شى پدى ځاينو کى بايد د ارې بور يا وچ واښه واچول شى ترڅو وچ او پاک شى دا اندزه با يد چى نه ډيره زياته چى د چرګان  دننوتلو مانع او يا دومره کمه چى هګى ماتي شى د چرګانو هګى ممکن په لاس يا automatic  ډول راغونډي شى په معمولى اوکوچنى فارمونو کى هګى په لاس راغونډيږى مګر د تخمى چرګانو په يو تعداد فارمونوکى دautomatic دستګا څخه استفاره کيږى په لاس  غونډه ونه کى د ورځى کم تر کم څلورځلى هګي راغونډي او په هغه خصوصو پلاستکى کلکو جاليو کى چه يوځل د استعمال وړ وى پدى ډول ايښودل  چى تيره سر يي ښکته وى سمبال شى په فارم کى چټلى او ککړي هګى په جلا ځاى کى غونډى کړل شى  کوم چى د چوچه کشى قابل نه وى په اخرى ځل د هګيو راغونډول په هغه وخت کى د شپى لخوا چه د چرګانو د هګيو په ځاى کى بلکل يوه هګى هم نه وى موجوده . د تخم ګذارى په شروع کى ممکن زياتي هګى د فرش پرمخ پرتى وى ددى وجهى څخه د هګيو اچونى لپاره زيات ځايونه په هغه ځاى کى چه هلته هګى د فرش پر مخ مناسب وى جوړيږى او روسته د هغه ځاى څخه په قراره د هګيو د جمع کونې اصلى ځاي ته وړل کيږى او په اتوماتيکه طريقه  هګى د ورځى دري ځلى جمع کيږى او درجه بندى شوى اطاق ته وړل کيږى

 

د چوچه کشى د هګيو ضد عفونى کول

د چرګانو هګى بايد د جمع کولو څخه يو څه وخت روسته ضد عفونى شى کله چى هګى د يو وخت پورى پريښودل او يخي شى ممکن چى د هغى محتويات مقبض شى او په نتيجه کى د هغه منفى فشار په سبب چى د هغى دپوستکى پرمخ موجودي بکترياوي د پوستکى د سوريو له لارى هګى ته داخل شى هغه مواد چى د هګيو د ضد عفونى کولو دپاره په کار وړل کيږى بايد چه دا خواص ولرى .

١- د اکثره بکترياو ، مکروبونو، وايروسونو او د قارچونو د منځه وړنې قدرت ولري

٢ – د چرګى د هګى د جنين لپاره بى ضرره وى

٣- د هګى د پوستکى دپاره بى خطره وى چه دهغى متصرره کيدو باعث نشى د ټولو نه ښه ضد عفونى ماده چه په فارم کى استعماليږى د فارمولين ګاز دى اګر چه ددى ګاز څخه استفاده د محيط ساتنى د نګاه نه په بعضى ممالکو کى د سوال لاندى ده مګر ددنيا زيات ملکونه په مرغدارى کى په پراخه اندازه د يو قوى ضد عفونى مادى په ډول استفاده کوى ددى ګاز لپاره مناسب او توصيه شوى شرايط پدى ډول دي .

١- د هر متر مربع اطاق لپاره اندازه فارملين (٤٠) فيصده او (٤٥) سى سى محلول او ( ٣٠) ګرامه پوتاشيم پر منګنيت  پکار وړل کيږى

٢- د ضد عفونى کولو وخت له د (١٥-٣٠) دقيقى

٣- د اطاق د حرارت درجه بايد ( ٢٢) سانتى ګراد او رطوبت يي له (٧٠-٧٥) فيصده وى د هګيو هغه اطاقونه چه پنجري او هواکشونه لرى بندى کړى او ورسته د فارمولين د ګاز د توليد او ضد عفونى کولوڅخه هوا کشونه خلاص او ګاز تر خارج کړايشى .پدي اخوا خبروکي دگاز څخه استفاده منع شوي ده اوهغي پرځاي دماوراً بنفش وړانگو څخه استفاده کوي دفورملين گاز داستفال پوخت کي بايد چي کارگرماسک دستکشي او عينکي اومخصوص لباس څخه استفاده وشي

په فارم کي دهگيو دذخيره کولوشرايط :-

دچرگانو دچوچه کشي هگي بايد چي دڅو ورځو دپاره په مينځ ځاي کي غونډي او وساتل شي کله چي دهګي دساتني حرارت زيات ياکم شي دهګي دجنين ژوندته صدمه نه رسوي دساتني شرايط پدي ډول دي دهګيودپخولوداطاق حرارت (١٨-٢٠ ) سانتي ګيريت اونسبتي رتوبت %٧٥ دساتني مو ده او٧ ور]ځي اوکه د(١٢-١٤ ) سانتي ګيريت شي نو٨-١٤ ورځي پوري ساتلاي شو.

دچرگانو دهگيوځاي پر ځاي کول پا کول اوضدعفي کول §

کله چي ديو ي چرگي هگي توليد شي مخکي د(٢٤ ) ساعتوڅخه جنين جدا کوي اودتيزي نمو په مرحله کي قرارلري نولدي کبله دکورنو چرگانو دهگيو دجمع کولو په وخت کي ارزيابي غوډول او بچي ويستني کارخانه دانتقال پروخت په احتيات سره عمل وشي چي  دجنين مرگ عمدتاً دحرارت اورطوبت دمشکلاتو پوجه دچرگانو دهگيو دځاي پرځاي کولواوساتني په وخت کي داندازي څخه زيات هگي جمع کول په يوځاي چي دهغوي دپوستکي دصدمي سبب گرځي کله چي هگي توليدشي دهغي دحرارت درجه دچرگي دبدن حرارت لري (٤١) سانتي گريت وي پدي لحاظ ښه اقدام په هگي کي دجنين دنمو څخه دمخنيوي لپاره دهگيو په تدريجي ډول يخول دي په ٢٠ سانتي گريده کي د(٦-٩) ساعتو په موده کي يخي کړل شي دچرگانوهگي په مناسبو دفعاتو سره جمعه شي ترڅووکړاي شو په مناسب وخت هغه په مناسب حرارت کي يخي شي پدي خاطرﻻ زم دي  چي دچرگانو هگي (٤-٦) ځلي دورځي راغونډي شي دمحيذ دحرآرت په زياتوالي سره بايد چي هگي ژر راغونډي شي په هغه اطاقونوکې چي دهغي حرارت د(١٠) څخه کم وي دهګيو رنګ په تيزي سره ښکته کېږي او دچرګانو هګي يخيږي په دي وخت کې هګي په چالاکېۍ سره راغونډس کړل شې کله چې هګۍ په لاس راغونډيږي بايد په مستقيم ډول په پلاستيکي جاليو کي کيښودل شې دا جالي دهګيو دصدماتو څخه مخنيوي کوي مګر دا جالي اکثره (Single used) دي او ضدعفوني کولو ته چندان ضرورت نه لري .

هغه کسان چې هګي په لاس راغونډوي پدي پوهـ وي چې دجمع اوري په وخت کې نقصان لرونکې  وي جدا او يوخوا ته کړي لکه دوه ژيړه ،چټلي اوماتي هګۍ کومي هګۍ چې دځمکي پر مخ په لاس راځي زيات نقصانونه لري حتي چې په بعضي فارمونو کې هغه دچوچه کشي دپاره نه استعمالوي په داسي حال کې چې په بعضي فارمونو کې په کمه اندازه چټلي هګۍ دچوچه کشي دپاره ليږل کېږي ددي هګيو دپاره مناسبه لاره دساتني دهغي جلا کول پاک اوکثافت يي لري او بيا وچي کړل شي اود هغو هګيو لري کول چې زياته ککړتيا لري کله چې هګۍ دفرش څخه راغونډيږي ممکن يخي اود بکترياو لرونکي وي چې مخکي د پوټکي له لاري هګى ته نفوذ کړي وي په دي پاکوالي سره دنورو اودچوچه کشي ماشين اوچورګوړپه اخته کېدني په کموالي کي ديوي چرګي هګۍ چې په ښکاره ډول پاکې معلوميږي په حقيقت کې پاکه نده او ٥٠٠ بکتريايي سلول دهغه پرمخ موجودي وي کوم چې تازه توليدشوي وي وروسته ديو سآعت په تيريدو سره دهغه بکتريايي سلولوتعداد ٢٠٠ ته رسيږي اوکله کله ممکن داهگي بدون دککړي حساب شي دهغه هگيو سره چي چټلوالي دهغي پرمخ د٥٠٠ زره بکتريايي سلولونه چي هغه ځاي پرخپل مخ لري مقايسه شي همدارنگه هغه هگي چي دتخمداري په يادفرش پرمخ يخي شوي وي ددي بکترياوو څخه زياته اندازه دهغي داخل ته ننوځي  پدي %٢٠ هگي وروسته دتوليد څخه دپوسآعت په اوږدوکي ملوث کيږي

 

دمورگانودځاي دضدعفوني کولواصول§

کله چي فارم يو ځل دتخمي چراګانو څخه خالى شى مخکى  د نوى مورګانو د اچولو څخه بايد چى د لاندى  عمليات په فارم کى اجراشى .

١- د چرګانو ټول فرش دفارم او مرغدارى د محيط څخه ويستل

٢-  هغه ټول وسايل چى د انتقال قابل وى د ګرد ، غباراو ککړتيا څخه پاک کړل شى

٣- د چرګانو د ځاى او وسايلو مينځل په جوشو اوبو او د خيرى لرى کولو موادو پواسطه په لوړ غلظت سره د قوى ضد عفونى موادو د چر ګانو دفرش ضد عفونى کول

٤- ديوالونه او اطاق ، چت ، ککړ وسايل او د هغى اطراف په حشره وژونکى او د پرازيته درملوپواسطه دواپاشى کړل شى

٥- فرش ديوالونه او د هغى اطراف د اور د لمبى پواسطه  وسوځول شى

٦- د فارمولين يا H2S04  پواسطه د چرګانو اطاق او ټول وسايل سپرى کول او د ( ٢٤) ساعتو لپاره د اطاق دروازى او کړ کۍ  او هواکشونه تړل د pp  او formalin د استعمال وړ اندازه د هرمتر مربع ځاي لپاره formalin ( ٤٠) فيصده ( ٣٠) سى سى او pp = 15gr  ددى کار د اجرا په وخت کى بايد د اطاق د رجه ( ٢٠) سانتى ګراده وى کچيرى اوطاق سوري لرى اويا پنجره وى چه بندول يي مشکل وى نو يو ليتر فورملين  په ( ٥٠) سى سى اوبو کى په فارم کي دpp اوفورملين بخار ورکولو په وخت کي دغټو اوفلزي لوښوڅخه استفاده کيږي

پدي ډول چي لومړي pp په يو لوښي کي اچول اوبيا پري فورمولين پري اچوي ددي دسرته رسولو په وخت کي بايد ډيره عجله وکړل شي ځکه چي ددي محلول څخه چي کوم بخارات پورته کيږي هغه دتنفس  اوصحت لپاره مضردي نودکار په وخت کي کارگربايد ماسک ،عينکي ،اومخصوص لباس واغوندل شي او د(٢٤)ساعتونولپاره بايد اطاق ته دننوتلو څخه مخنيوي وشي

٧- اطاق اودهغي په اطراف کي دضد عفوني موادوسپري کول

٨- دچرگانو دځاي ضدعفوني کول په وخت کي بايد ذخيره دانه ،اب خوري  او دداني لوښي خالي اوضدعفوني کړاي شي

٩- ددي کارداجرا څخه وروسته دچرگانو اطاق دځوورځو دپاره تهويه ورکړاي شي ترڅو وچ اوبرابرشي

په هر هال ډيري هګي کولاي شي چې ددي بکترياو مانع وګرځي دهغه سنتروزوم پوجه کوم چې دهګۍ په البومين کې پيدا کېږي دبکترياوڅخه د دفاع اودهغې په تخريب قادر دي ددي بکترياو اندازه دهګې دپوستکي دضخامت پوري اړه لري هغو بکترياو اندازه کوم چې د٢-٣ دقيقو په موده کې دهګي په داخل کې نفوذ کوي هغه هګۍ چې دهغي مخصوص وزن ١،٠٧ وي دهغو هګيو په په مقايسه چې دهغي مخصوص وزن ١،٠٩ وي دبکترياو د نفوذقابليت زيات ده کومي هګي چې چټلي وي بايدپاکي يي کړو په بعضي فارمونوکې ټولي هګي مينځي کومي هګۍ چې دفرش په مخ يا په اطاق کې په غايطه موادو ککړي وي دوچيدو څخه وروسته په ټوټه چې ضدعفوني مواد ولري پاکې شې مګر دا ډيروخت نيسي کچري هګۍ وميځل شي اوبي ضدعفوني شي خوبايد د٢-٣ دقيقو څخه زيات وخت ونه نيسي ځکه چې دميځلو دوخت ادږديدل دهګيو دماتيدو سبب کېږي هغه محلولونه چې دهګيو دمينځلواو ضدعفوني کولو لپاره په کار وړل کېږي معمولاً (Duotery Alonim) ترکيبات دي چې ٢٠٠ په ميليون سره تري استفاده کېږي . دهګېو دمينځلو اوضدعفوني کولو ميخانيکي ماشينونه کولاي شي چې د%٩٠ څخه دهګيو دپوستکي بکتريايي ککړتيا دميځه يوسي وروسته دميځلوڅخه هګۍ په تيزي سره وچيږي بايد په ٣٠-٣٥ درجي دحرارت کې يخي شي تر څو دبکترياد نفوذ څخه باقي پاتي شي .دارنګه هغه ناروغۍ چې دچرګانو دهګيو دلاري ديو فارم څخه بل فارم ته دهغي دخپريدو انتقال سره تړلي وي دچرګانو هګيو ته ګازورکوي په ګاز ورکولوکې معمولاً دفورمالين دګاز څخه کار اخلي په ساده توګه دهګيودپوستکي خارجي سطحه کې دا عمل تر سره کېږي اوStore  کېږي .په هغه صورت کې چې دچورګوړو دتوليد ماشين کې دچرګوړو دتوليد نه ٢-٣ ورځي وروسته هګۍ ټوليږي کچيري پدي وخت کې هګۍ په تيزي راغونډي شي کولاي شودبچودلاسته راوړني دقابليت کموالي ته انتظار لرو ورسته دڅلور ورځو دتيريدوڅخه دهري ورځي په تيريدو سره دهګيو دساتني اودچرګوړودلاسته راړني قابليت سلوکې يو فيصد کميږي هغه هګۍ چې دچوچه کشۍ په ماشين کې زيات وخت ونيسي اود چوچه کشي ماشين کې سپري شي دبچې ويستني وخت يي شپږ ساعته اوږديږي اود بچي وزن يي هم ټيټيږي دکومو هګيو ساتنه چې ١٠ورځو لپاره ٣٠ کيلو ګرامه وزن په ٤٢ ورځني عمر کې دکموالي سبب شويدي هغه مواد چې دهګيو دضدعفوني کولولپاره په کار وړل کېږي داکثره بکترياو،وايرسونو قارچونو د لمنځه وړلو سبب شي او دهګي دجنين لپاره بي ضرره وي .    

        

 په اوله ورځ کي دماشين په داخل کي دهگيوتعقيمول

دهگيوماشين اوپه هغي کي هگيو دپاره يواندازه pp پوتاشيم پرمنگنات په يوقاب کي دکاغذپرمخ اچوو اوپه هغي باندي 5cc اوبه او5cc formalin40% اچواوبي له ځنډ ماشين ته انتقال اودهگيودروک دپاسه ايښودل کيږي .دماشين دروازي اوهواکشونه تړوکوم گازونه چي ددي موادوڅخه توليديږي ز ټول هغه ميکروبونه چي دهګيوپر مخ اودماشين په فضاکي موجودوي دمنځه وړي . دسپري کولوڅخه يوساعت بعداً قاب لري کوو  اومنځوئي په formalinباندي دعلاوشوي اوبو بايدstandard وي اوهغه گازونه چي ددي موادومخلوطولوڅخه توليددصحت دپاره مضردي اوبايد چي تنفس نشي .کله چي دهگيودککړتيازياته مونږپري شکمن يونودامقدارمواد په دوه قابونوکي جوړوويوقاب دهګيو دروک لپاره اوبل دهگيودروک لاندي ايږدو.

دماشين تعقيمول په ١٤ورځ يوشيشائي قاب کي دکاغذپرمخ يواندازه pp

اچووبياپري 5ccاوبه او1.5cc formalin40 اچول اود5دقيقودپاره دهگيوپرمخ گدو دروازي اوهواکشونه ئي تړواوبيرته په پخواني اندازه خلاص پريښودل کيږي .

Formalin, potosiumpermanganit داوبواندازه اووخت ډير مهم دي ځکه دزياتوالي په صورت دبچي ويستني قدرت ته ضرورت رسوي تردي اندازي چي دهگي داخل کي بچي ووژني . دهگيوتعقيمول په 18 ورځ پدي پورته توګه تکراريږي طريقه ئي مخکي ذکر شو اوبيا تکرارول ئي ندي ضرور.

گازي ضدعفوني .

دformalin دگازڅخه دچوچه کشي دماشين دضدعفوني کولو اوحتي هغه چرگوړي چه تازه دهگيوڅخه داوتلي وي په پراخه پيمانه دبچي ويستني په تشکيلاتوکي استفاده کيږئ . پدي منظوردماشين دهرمترمکعب ساحي لپاره k2mno4 10gr او 20cc فورمولين 40%  په تجارت کي پکاروړل کيږي .

 Parafarmaldehyd بعضي وختونه په ډيرساده ډول دچرگانو داوسيد

ځاي دضدعفوني کولو دپاره استفاده کوو

داماده په سپين رنگ اوگردشکل سره ليدل کيږي چه په گرمواوبوکي حل اودحرارت په موجوديت کي formic aldehyde  دوليديږي چه دحرارت دپاره ئي يوڅراغ څخه استفاده کيږي اويا هغه په هرکاره کي اچوي اوحرارت ورکوي  پدي صورت کي ضدعفوني کوونکي گاز توليديږي اگرچه فارم الديهايد  دحرارت په نتيجه کي سوري وي بعضي وخت دحرارت په زياتوالي سره چه اصول مراعت مکړاي شي اوفارمولين او k2mno4 اضافه کړل شي . دانفجار خطردځان سره لري  چه دلاسونو دتخريب سبب کيږئ همدارنگه دگوگرد و دبخار څخه هم کولي شو چه په مرغداري کي دامراضودعاملينو دمخنيوي اوضدعفوني مادي په شکل استفاده وکړو ددکارلپاره دگوگردي سمعوڅخه کاراخلو  پوي ډول چي لومړي بايدداطاق سوري ،درزونه بنداوچت ديوالونه ،فرش اونوروسايل وينځو اوبيا شمع په اور اچو بعضي وختونه گوگردپه يو لوښي کي ميده کوي او بيا دمنقل پرمخ اچوي مخکي داوراچولو څخه په لوښي کي يواندازه الکول اچوي الکول دگوگردوپه سوځيدوکي اسانتيا منځ ته راوړي .

 

 

نتيجـــــــــــــــــــــــــــــــه ګـــــــــــــــــــيري

§ دمناسب صفاکولو اوضدعفوني کولو پروګرام دتطبيق لپاره دصفاکولو اوضدعفوني کولو دوړوتطبيق دکلي حيثيت لري.

§ په صفاکولوکي هم بايددوچي اولمدي طريقي څخه کارواخيستل شي .

§ بايدپه يادولرو چي نامناسبه صفا کول اکثره غير موثره اوحتى مضر تماميږي.

§ دهرپتوجن لپاره بايد دهغه موثر ضدعفوني کوونکي څخه استفاده وشي.

§ ددي دوه اصولوپه رڼا کي تاسي کولاي شي چى دناروغي څخه خلاص اوصحتمند فلاک ولري.

 

سپـــــــــــــــــــــارښتـــــــــــــــــــــــــــــــــنى

§دهيواددټولو فارم دارانو څخه داهيله کوم چي چورګوړي فارم ته داخل کړي دفا رم دپاره دمناسب ځاي انتخاب او دفارم داخل اود ټول شااو خوا دپاکوالي پوره خيال وساتي.

§ فارم ته بايد دناروغي څخه خلاص فلاک راوړل شي .

  • فارم دارانوته دحفظ الصحي دمراعت کولو لپاره فني کسان دتد ريس کولو لپاره موظف کړل شي .
  • دهيواد ټول فارم داران دخبر اوسي که دوي چورګوړوته ښه ډيره غذا اونور لوازمات برابر کړي خو ترڅو چي يي دحفظالصحي مراعت نه وي کړى  دلوړ عايد دلاس ته راتګ انتظار نشي کولاي .بلکي دزياتوخساراتو سره به مخ شي.

مآخـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــذونــــــــــه

  1. حسن   کرمانشاهي    تهراني        پرورش طيور   سال     ١٣٧٩
  2. زهري     مرادعلي    تهراني  اصول پرورش طيور  سال   ١٣٨٤
  3. زهري    مرادعلي تهراني  پرورش طيور ګوشتي  سال  ١٣٨٤
  4. زاغــــــــــــــــــــــــــري      مجتبى       پرورش مرغ مادر ګوشتي 
  5. نثار     محمدهارون   رهنمايي عملي مرغداري       سال  ١٣٧٨  FAO   

 

A.D. Russel , V.S. Yarnych, and  A.V- Koulikovskii, Eds

1984: Guideline on disintification  in Animal Husbandry for prevention and control of zoonotic  Disease Geneva,  Switzerland.

Semore  S , Block ,2001 ,Disinfiction ,Sterilization and Preservation  .

5th  Ed . Lippincott, Williams,and Williams , Philadelphia ,Pa

W. Stellmcher .1966 .the testing of Heavy-Duty Disinfectants

Against Bacteria, National Veterinary  Medicine Testing Institute.  Berlin, PP, 547- 575.

سرپاڼه

عبدالولي لال 19.06.2013 06:26

مننه خداي ج دي دډیرو نورو لیکنو توفیق در کړي

صفت الله 26.04.2013 14:10

غواړم دچرګانو دفارم داصلاح او په افغانستان دهغی دپرمختګ په اړه یوکتاب ولیک خو دماخذونو په اړه مشکلات لرم تاسی کولای شی ماته ماخذونه په دری او انګلیسی ژبه پیدا کړی ؟

عثمان 24.03.2013 08:43

نوموړی لیکنه ډیره مهمه کور مو ودان هیلیه ده نورهم زیاتی لیکنی نشر کړی مننه<br />

ټولې تبصرې

ستاسو تبصره


لطفاً لاندې افغانستان په انګليسي تورو وليکئ.
کاپی کول د ماخذ په یادولو جواز لري: ((( یوشمیر ویب پاڼې د شین بڼ لیکنې کاپی کوي چې د لیکوال دنوم او ماخذ له یادولو پرته یې خپروی هیله ده نور داکارونه کړی))).